Dit jaar bestaat WB de Ruimte 20 jaar. Ter gelegenheid daarvan lichten we een aantal projecten uit die laten zien wie we zijn en wat we doen. Kustwerk Katwijk is daar één van.
Een spoorlijn die de stad in tweeën deelde. Een station dat zijn tijd had gehad. Het vertrek van Defensie en een grote kunststoffabriek (ENKA). En een buurt met grote potentie die vroeg om meer dan infrastructuur alleen.
Al in 1995 gaf de gemeente Ede de bestuurlijke opdracht om de barrièrewerking van het spoor aan te pakken. De aanleiding was groter dan alleen het station: de planvorming voor de HSL-Oost (Amsterdam–Keulen) leek toen uitbreiding naar dubbel spoor noodzakelijk te maken. Ook na het stopzetten van de HSL-Oost bleef de wens in Ede om de spoorzone en omringende omgeving te herontwikkelen. Dat leidde begin deze eeuw tot meer concrete plannen voor de spoorzone, waar vervolgens ook subsidie van het Rijk en de provincie Gelderland voor beschikbaar kwam. Deze subsidies verplichten partijen overigens tot samenwerking.
Enkele jaren nadat een gezamenlijke projectorganisatie van de gemeente Ede, NS en ProRail aan de slag gegaan was met de Spoorzone Ede is een tweede opgave aan dit project toegevoegd: een aanpassing van de spoorinfrastructuur voor het Programma Hoogfrequent Spoor.
Allereerst zijn in het westen van de spoorzone twee tunnels gebouwd ter vervanging van gelijkvloerse overgangen. Daarna kon de OV-knoop aangepakt worden.
Vanaf 2008 nam WB de Ruimte het projectmanagement ter hand. Sindsdien werken ProRail, NS en gemeente Ede samen aan de ontwikkeling van een nieuwe OV-knoop, bestaande uit een vergroot intercitystation met een hoogwaardige vormgeving, bus/taxiplein, een parkeergarage en vijf ongelijkvloerse verbindingen dwars op het spoor. En niet te vergeten: een grote groen-opgave.
Een unieke governance-structuur, gericht op partij-overstijgende samenwerking van gemeente, NS en ProRail. Een samenwerking vormgegeven in een separate projectorganisatie van gemeente, NS en ProRail met een groot mandaat, werkend voor een gezamenlijke opdrachtgever bestaande uit deze drie partijen aangevuld met het ministerie van I&W en de provincie Gelderland. Deze succesvolle samenwerking werd onafhankelijk gemonitord. Deze manier van werken stelt ook hoge eisen aan de aansturing, besluitvorming en administratie.
Peter van Kleunen is nog altijd projectmanager van Spoorzone Ede. Met ruim 25 jaar ervaring in complexe infrastructuurprojecten, van milieueffectrapportages voor omstreden dijkverzwaringen langs de IJssel tot systeemintegratie op de HSL-Zuid, weet hij wat het vraagt om partijen als NS, ProRail en een gemeente met elkaar te verbinden. De toegevoegde waarde van WB de Ruimte zat hem precies daarin: kennis van het spoor én van hoe de overheid werkt. Door het netwerk en de expertise van WB de Ruimte kwamen NS en ProRail aan tafel, iets wat voor de gemeente alleen niet vanzelf was gegaan. Ook Gerben Schuhmacher haakte vroeg aan vanuit zijn juridische ervaring en stelde de samenwerkingsovereenkomst (SOK) op.
Bij de aanbesteding van de nieuwe parkeergarage bij het station zorgde Caroline Thijssen-Ditters dat het proces soepel verliep. Het projectteam bestond uit een inkoper, een parkeergarage-expert, een vertegenwoordiger van RHDHV en de architect; Caroline richtte zich op de procesbegeleiding. Ze bewaakte de voortgang, organiseerde de marktconsultatie, coördineerde de juridische ondersteuning bij de aanbestedingsberekeningen en zorgde dat het aanbestedingsdocument tijdig klaar was voor publicatie. Na de gunning bleef ze betrokken bij de verdere uitwerking van de opdracht, tot aan de start van de uitvoering.
Nu de Westtunnel voor fietsers en voetgangers is geopend en de perrons zijn opgeleverd, nadert het project zijn afronding richting begin 2027. Er wordt nog gewerkt aan de uitgang van het station aan het Frisopark, de parkeergarage en delen van de openbare ruimte.
De overdracht naar gemeente Ede, NS en ProRail vraagt om zorgvuldigheid en dat is precies het domein waar Bert Verboon als projectsecretaris en manager projectbeheersing zijn meerwaarde bewijst. Budgetten bewaken, besluitvorming voorbereiden en vastleggen, eindverantwoordelijkheden helder beleggen bij de juiste partners. Bert is het project samen met Peter begonnen, en sluit het samen met hem af.
Parallel aan de technische afronding liep het participatietraject voor de Noordstrook: een gebied op de grens van Spoorzone Ede en de nieuwbouwwijk Enka, ontwikkeld door de Grondbank (AM). In het verleden waren er voor beide projecten al ontwerpen gemaakt waarin de Noordstrook was meegenomen. Toen begin 2023 de weg die beide gebieden van elkaar scheidde vrijkwam, besloten de Grondbank en Spoorzone Ede om de inrichting van de Noordstrook integraal op te pakken. Eline Wisse (als coördinator) en Jurriaan Reitsma (als adviseur) begeleidden het participatieproces, waarbij bewoners van Enka konden meedenken over de inrichting van hun toekomstige woonomgeving. Het doel: een definitief ontwerp dat breed gedragen wordt door de Grondbank, Spoorzone Ede, de gemeente én de omgeving.
Dat is precies de manier waarop WB de Ruimte werkt. Niet alleen aan de tekentafel of in de vergaderzaal, maar ook aan de keukentafel met bewoners. Van projectmanagement tot participatie, en alles wat daartussenin zit.
Wat WB de Ruimte deed